Spadek ochoty na seks — skąd się bierze i kiedy szukać pomocy

Kiedy to jeszcze norma

Poziom potrzeb seksualnych zmienia się przez całe życie i reaguje na wszystko, co dzieje się dookoła: na przemęczenie, chorobę, żałobę, opiekę nad małym dzieckiem, zmianę pracy. Okresowy spadek w takich momentach jest reakcją adaptacyjną, a nie zaburzeniem.

Za sygnał do konsultacji przyjmuje się utrzymywanie się trudności przez kilka miesięcy oraz — to kryterium ważniejsze niż czas — cierpienie, które ze sobą niesie. Jeśli obojgu partnerom niższa częstotliwość odpowiada, nie ma czego leczyć.

Cztery warstwy, które warto rozdzielić

1. Ciało: zaburzenia hormonalne (tarczyca, testosteron, prolaktyna), cukrzyca, choroby układu krążenia, przewlekły ból, zmiany w okresie okołomenopauzalnym i poporodowym.
2. Leki: przede wszystkim przeciwdepresyjne z grupy SSRI, ale też część leków na nadciśnienie, hormonalne środki antykoncepcyjne i leki przeciwpsychotyczne.
3. Stan psychiczny: depresja obniża popęd niemal z definicji, podobnie przewlekły lęk i wyczerpanie. Tu spadek libido bywa objawem, a nie problemem samym w sobie.
4. Relacja: nierozwiązany konflikt, uraza, poczucie bycia niewidzianym, rutyna albo napięcie wokół samego seksu — gdy każde zbliżenie staje się egzaminem.

Nagle czy stopniowo — to ważne rozróżnienie

Sposób, w jaki trudność się pojawiła, mówi sporo o jej źródle. Spadek nagły, po okresie normalnego funkcjonowania, częściej wiąże się z przyczyną somatyczną, nowym lekiem lub konkretnym wydarzeniem. Spadek narastający miesiącami częściej wskazuje na procesy relacyjne albo na stopniowo rozwijającą się depresję.

Drugie użyteczne rozróżnienie: czy trudność występuje zawsze i wszędzie, czy tylko w określonych sytuacjach. Zachowana ochota w samotności przy jej braku z partnerem przesuwa uwagę z ciała na relację.

Kiedy zacząć od lekarza

• spadek pojawił się nagle, bez zrozumiałej przyczyny życiowej
• towarzyszy mu ból, krwawienie lub inne objawy somatyczne
• zaczął się po włączeniu nowego leku albo zmianie dawki
• towarzyszy mu wyraźne zmęczenie, przyrost lub spadek masy ciała, zaburzenia snu
• utrzymuje się mimo poprawy sytuacji życiowej i wypoczynku

Różnica potrzeb w związku

Najczęstszy powód zgłoszeń nie brzmi „mam za małe libido”, tylko „mamy różne potrzeby i to nas oddala”. Warto powiedzieć wprost: różnica poziomu potrzeb między dwojgiem ludzi nie jest zaburzeniem żadnej ze stron. Problemem staje się dopiero to, co wokół tej różnicy narasta — poczucie odrzucenia u jednej osoby, poczucie bycia rozliczaną u drugiej.

Ta spirala potrafi utrwalić trudność bardziej niż jej pierwotna przyczyna. Dlatego w pracy terapeutycznej często zajmujemy się nie samym popędem, ale tym, co między partnerami dzieje się wokół niego.

Czego można oczekiwać po konsultacji

Pierwsze spotkania mają charakter diagnostyczny: układamy obraz trudności, sprawdzamy, które z czterech warstw są w grze, i ustalamy, co wymaga lekarza, a co pracy terapeutycznej. To zwykle jedno do trzech spotkań po 50 minut.

Jeśli okaże się, że trudność dotyczy przede wszystkim relacji i wymaga obecności obojga partnerów, wskażę ośrodek prowadzący terapię par — sama pracuję z osobami dorosłymi indywidualnie.